Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

Woenselse Poort

Logo https://achtergrond.omroepbrabant.nl/onthutsend-beeld-van-de-woenselse-poort

Naar boven

De aanleiding

Volledig scherm

Om de kosten te drukken kreeg De Woenselse Poort het advies om te bezuinigen op zorgintensiteit én beveiliging. De kliniek betaalde de hoofdprijs met een reeks aan geweldsincidenten, veroorzaakt door een net verhuisd groepje tbs’ers van de zwaarste categorie. Een reconstructie op basis van honderden pagina’s aan interne documenten.

‘Relatie met gezochte tbs’er: einde carrière voor medewerkster kliniek De Woenselse Poort’. De kop van het artikel dat Omroep Brabant op 10 juli 2016 publiceert, liegt er niet om. Het is weer mis bij de Woenselse Poort. Weer is er sprake van een verboden relatie. Weer staat de kliniek in negatief daglicht. Weer kan het bestuur tekst en uitleg geven..

Een journaliste van Omroep Brabant wil er meer van weten. Ze duikt het archief in en stuit op verhalen over drugssmokkel, zelfdodingen, verboden relaties, ontsnappingen en een veel te uitbundig personeelsfeestje. De Woenselse Poort is de afgelopen jaren behoorlijk vaak in het nieuws geweest. Tijd voor een overzicht.

Het artikel dat niet veel later verschijnt, wekt de irritatie van directeur-bestuurder Joep Verbugt. Hij belt een paar dagen verder boos met Omroep Brabant. Een delegatie van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) – de organisatie die de gevangenissen beheert - hoort later die dag hoe dat gesprek ongeveer verliep. De directeur-bestuurder lucht zijn hart tijdens het gebruikelijke halfjaargesprek.

Sluiten
Naar boven

'Helaas het haasje'

Volledig scherm

Verbugt steekt van wal en vertelt de heren aan tafel dat Omroep Brabant de incidenten uit hun context heeft gehaald. Ook zegt hij dat de opeenstapeling van zaken ‘bijdraagt aan een eenzijdige beeldvorming van de Woenselse Poort’. “Omroep Brabant toont zich ontvankelijk voor geluiden van tbs’ers, die veelal een bepaald belang hebben bij het naar buiten brengen van verhalen”, aldus Verbugt.

Goof van Gemert, directeur van DJI, stelt zijn collega gerust: zijn organisatie is bereid om het een en ander te nuanceren, mocht het erop aankomen. Maar, zegt Van Gemert, “op dit moment is de Woenselse Poort helaas het haasje”.

Sluiten
Naar boven

Woenselse Poort is flexibel

Volledig scherm

Terug naar 2013. De inmiddels vertrokken staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) kondigt bezuinigingen aan in de tbs-wereld. Met GGz Nederland en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland wordt afgesproken dat het budget voor forensische zorg teruggaat van 725 miljoen naar 602 miljoen euro in 2017. Verschillende klinieken moeten sluiten of aan capaciteit inleveren.

Ambtenaren van DJI staan voor een dilemma: cliënten van de instellingen die dichtgaan of afbouwen, hebben een nieuw plekje nodig. DJI staat aan de vooravond van een grootschalige verhuisoperatie.

Samen met de klinieken wordt afgesproken om zoveel mogelijk tbs’ers regionaal te plaatsen, maar dat blijkt lastiger dan gedacht. De ene na de andere kliniek zit binnen no-time vol. Ook bij De Woenselse Poort is het passen en meten, maar het bestuur zegt flexibel te zijn.

Sluiten
Naar boven

Risicosvoor 1495011433 41
Volledig scherm

De Eindhovense instelling zal in 2014 twaalf tbs’ers bovenop haar eigen afspraak krijgen (van 57 naar 69), wat ook wel ‘overproductie’ wordt genoemd. De directie heeft hier vrede mee, maar er moet wel een financiële vergoeding tegenover staan.

“Op grond van de huidige bezetting TBS bezetting hebben we besloten gebruik te maken van de beschikbare capaciteit (extra groep beveiligingsniveau 3) binnen de Woenselse Poort”, meldt directeur Lucian van Heumen na overleg.

De ambtenaren van DJI lezen het mailtje en krabben zich achter de oren. Een zorginkoper reageert: “In principe is de Woenselse Poort bij het gebruik maken van de extra capaciteit zelf verantwoordelijk voor de bedrijfsvoeringsaspecten en de risico’s hierin. We moeten helder zijn in de verwachtingen en consequenties.”

Een adviseur bedrijfsvoering stelt voor om eerst wat breder onderzoek te doen voor er ‘hapsnap’ beslist wordt. “Anders zadelen we 2014/2015 bij de afrekening op met een financieel probleem”, schrijft hij aan zijn collega’s.

Risicosvoor 1495011433 41
Sluiten
Naar boven

Oldenkotte en Veldzicht beter beveiligd

Waarschuwing 1495011736 80
Volledig scherm

Ook vanwege de veiligheid lijkt het deze adviseur verstandig om meerdere opties te verkennen. De klinieken Oldenkotte en Veldzicht zijn volgens hem alternatieven voor een betere spreiding. Deze locaties zijn weliswaar zwaarder beveiligd, maar geschikt voor de doelgroep die DJI naar De Woenselse Poort wil verhuizen, zo stelt hij.

Een forensisch milieuonderzoeker vraag aandacht voor het zorgzwaartepakket van de nieuwe patiënten: “Zonder dat ik nu de verwachting heb dat jullie kunnen toveren, toch maar weer het volgende signaal afgeven. […] Ik zie dat de zwaarte van de problematiek van de mensen die wij aanbieden van dien aard is dat lager dan de range FG bij aanvang van de behandeling, niet verantwoord is.”

Kortom: zorg leveren op lager niveau is bij deze groep tbs’ers niet verantwoord.

Waarschuwing 1495011736 80
Sluiten
Naar boven

Wikken en wegen

Volledig scherm

Zowel DJI als De Woenselse Poort deinst er vervolgens niet voor terug om scherp aan de wind te varen, zo blijkt uit stukken.

In het halfjaargesprek dat volgt, wordt het probleem meteen op tafel gegooid. Het systeem is dichtgeslibd, maar het is belangrijk dat alle vonnissen worden uitgevoerd, zo is de toon. Aan de andere kant geven de ambtenaren toe dat ze worstelen met de ‘prioriteitsstelling op het gebied van risico’s’. Om het systeem weer te laten functioneren is extra geld nodig, maar zolang die centen niet komen zijn creatieve oplossingen nodig.
Een medewerker van DJI meent dat de primaire indicatie qua zorgintensiteit (hoeveelheid personeel per bed) en beveiligingsniveau naar beneden kan. “Dan wordt efficiënter gebruik gemaakt van de al bestaande capaciteit”.

Dit is weliswaar in lijn met het nieuwe bezuinigingsbeleid, maar wel met de duidelijke kanttekening ‘indien verantwoord’.

In de weken die volgen wordt stevig onderhandeld over de voorwaarden. De Woenselse Poort wil graag helpen, maar alles heeft een prijs. Een eerste offerte wordt resoluut afgewezen door DJI: te duur.

Het bestuur van De Woenselse Poort geeft aan de prijs wordt opgedreven door een grote groep patiënten die veel toezicht en beveiliging nodig heeft. DJI lijkt ongevoelig voor dit argument en zegt dat het budget ‘in verhouding’ moet worden gebracht. Dit gebeurt.

Sluiten
Naar boven

Tbs’ers van Kijvelanden

Volledig scherm

Vanwege de druk op de klinieken is DJI ondertussen al gestart met het plaatsen van patiënten. De directeur behandelzaken van De Woenselse Poort merkt op dat er steeds vaker mensen worden opgenomen die op de wachtlijst staan van FPC de Kijvelanden in Zuid-Holland.

De Kijvelanden is in tegenstelling tot de Woenselse Poort geen Forensisch Psychiatrisch Kliniek (FPK), maar net zoals het Gelderse Veldzicht en Oldenkotte in Overijssel een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC). Hier hebben ze te maken met de zwaarste categorie tbs’ers van ons land, mensen die worden beveiligd op niveau 4, de hoogste graad. De Woenselse Poort daarentegen, is ingericht op maximaal beveiligingsniveau 3. Met andere woorden: de grote jongens komen naar Eindhoven.

Sluiten
Naar boven

'Ziekteverzuim stijgt niet'

Volledig scherm

In 2015 barst de bom. Het aantal geweldsincidenten tegen personeel stijgt en DJI vraagt opheldering bij het bestuur van De Woenselse Poort. Die wijst naar de groep patiënten die onlangs is verhuisd. “De zware restcategorie die niet op een andere manier uitplaatsbaar is, zorgt voor de incidenten”, zegt de directeur behandelzaken.

Toch lijkt er voor De Woenselse Poort opvallend genoeg weinig reden tot zorg: “De incidenten hebben geen effect op andere indicatoren, zoals ziekteverzuim. De teams worden getraind in de hik-attitude die vroegtijdig signaleert en de-escalerend werkt”, klinkt het.

Volgens het bestuur zullen de geweldsincidenten over een tijdje waarschijnlijk afnemen.

Sluiten
Naar boven

Twijfels over relationele methode

Volledig scherm

Een paar maanden later, op 25 februari 2016, wordt De Woenselse Poort opgeschrikt door een dubbele zelfmoord. Fokko Trip (52) en zijn vriendin Angela (26) stappen uit het leven met de hulp van een naar binnen gesmokkeld vuurwapen. Het bestuur vraagt DJI onderzoek te doen.

Uit documenten blijkt dat de onderzoekers vraagtekens plaatsen bij de zogeheten relationele beveiliging. Bij deze methode draait alles om de vertrouwensrelatie tussen patiënt en medewerker. De training die het personeel volgt om geweld vroegtijdig te signaleren en de-escalerend op te treden, past in deze filosofie. Vrijheid beperkende maatregelen en het gebruik van metaalscanners worden zoveel mogelijk vermeden.

Volgens de onderzoekers bestaat de relationele beveiliging van De Woenselse Poort vooral uit ‘onderlinge afspraken en ongeschreven regels over omgangsvormen’. Uit een mailwisseling met DJI-directeur Goof van Gemert in 2015 blijkt dat De Woenselse Poort er bewust voor kiest om niet al te veel afspraken vast te leggen, ook al krijgt de kliniek nu steeds vaker te maken met patiënten van het zwaarste kaliber:
“We hebben een visie op beveiliging en veiligheid en er is veel geregeld en afgesproken. We willen dat met alle plezier in de vorm beschrijven die verwacht wordt van DJI.”

En: “We kiezen er bewust voor om niet te strakke instructies te omschrijven op het gebied van gijzeling. […] We vertrouwen op het gezond verstand en inschattingsvermogen van de medewerkers in die situatie.”

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Kwetsbaar bij incidenten

Volledig scherm

Dat sommige personeelsleden de relationele behandelmethode iets te letterlijk nemen, blijkt nog maar een keer in juli 2016. Voor de vijfde keer in zeven jaar tijd wordt het bestuur geconfronteerd met een liefdesaffaire tussen medewerker en patiënt. De vrouw wordt ontslagen, maar op de achtergrond speelt nog steeds het probleem met de vele geweldsincidenten.

Hierover wordt De Woenselse Poort nogmaals aan de tand gevoeld door DJI. De verwachting dat het aantal geweldsincidenten zou afnemen, is bij lange na niet uitgekomen. Sterker nog, het cijfer lag in 2015 twee keer boven het landelijk gemiddelde. Ambtenaren vragen zich nu af: moeten wij ons zorgen maken over de veiligheid van jullie personeel?

Dat lijkt niet het geval. Volgens het bestuur van De Woenselse Poort zijn de gemoederen inmiddels bedaard. De kliniek zegt te investeren in teamontwikkeling, suïcidepreventieprogramma’s en trainingen. Ook wordt het personeel bijgeschoold om agressie beter te kunnen tackelen, luidt het commentaar.

“Er is veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van de teams, maar ieder incident zet de zaak een stap terug. Het gaat duidelijk beter, maar het geheel is kwetsbaar, zeker in het geval van incidenten”, zegt directeur Lucian van Heumen.

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Spanning op de lijn

Volledig scherm

De net ontdekte liefdesaffaire tussen de medewerkster en patiënt komt dan ook op een uiterst ongelegen moment. Net wanneer het bestuur eindelijk de schaapjes op het droge denkt te hebben, dient het volgende probleem zich weer aan.

Goof van Gemert, de directeur van DJI, geeft aan dat er door alle incidenten nu toch wel ‘enige spanning op de lijn zit’. Dat komt volgens hem omdat hij vaak contact heeft met directeur-bestuurder Joep Verbugt, die binnen GGz Nederland de portefeuille detentiezorg onder zich heeft. De twee directies hebben daardoor een erg goede verstandhouding, zegt Van Gemert.

“Onze hechte band biedt voordelen, maar maakt beide partijen ook kwetsbaar op het moment dat De Woenselse Poort in de vuurlinie ligt, zoals momenteel het geval is. De kliniek kan zeker enige nuancering verwachten van DJI, maar op dit moment is De Woenselse Poort helaas het haasje.”

Sluiten
Naar boven

Nawoord

Volledig scherm

In de maanden die volgen is De Woenselse Poort regelmatig in het nieuws. Verschillende bronnen klappen bij Omroep Brabant uit de school over drugsgebruik, intimidatie, slecht toezicht en relaties tussen personeel en cliënten. Staatssecretaris Klaas Dijkhof wil weten of deze signalen kloppen en vraagt de Inspectie Veiligheid en Justitie onderzoek te doen.

Uit het onderzoek zal blijken dat De Woenselse Poort inderdaad kampt met grote problemen. De onderzoekers spreken begin 2017 van een slechte organisatiestructuur, een hoog ziekteverzuim, onderbezetting, te weinig ervaren en deskundig personeel en een verkeerde interpretatie van het drugsbeleid.

In maart liet de Inspectie Veiligheid en Justitie weten dat De Woenselse Poort stappen in de goede richting heeft gezet.

Danny Brood/Willem-Jan Joachems

Sluiten
Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan
Sluiten

Overzicht

Scroll links
Hoofdstuk 1 Woenselse Poort

Woenselsepoort buiten
Hoofdstuk 2

4801917742 5fc8f8e47e o
Hoofdstuk 3

4801916546 a77180a412 o
Hoofdstuk 4

4801293511 a16fedbdd7 o
Hoofdstuk 5

4801294339 5edeeae945 o
Hoofdstuk 6

4801915174 3ff97028e5 o
Hoofdstuk 7

4801289233 f065363e1e o
Hoofdstuk 8

4801914580 299ee83e39 o
Hoofdstuk 9

4801280757 7976aa1424 o
Hoofdstuk 10

4801293857 117fed5fc8 o

Mailaudit201 1495012083 95
Hoofdstuk 11

4801280757 7976aa1424 o

Lucianvanheumen
Hoofdstuk 12

4801294889 c5084e50c2 o
Hoofdstuk 13

Placeholder thumbnail overview desktop
Scroll rechts